Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Δίκτυο Αποτυπώματος (Global Footprint Network) η 6η Οκτωβρίου ήταν η ημέρα Οικολογικών Χρεών – η ημέρα κατά την οποία η ανθρωπότητα εξάντλησε όλους τους πόρους που μπορούσε να παράγει ο πλανήτης το 2007….Η κατανάλωση για το υπόλοιπο της χρονιάς αφαιρέθηκε από τα θεωρητικά αποθέματα των μελλοντικών γενεών.

Κόβοντας δέντρα γρηγορότερα απ’ ότι ξαναφυτρώνουν, πιάνοντας περισσότερα ψάρια απ’ ότι επιτρέπει ο ρυθμός αποκατάστασης των πληθυσμών τους και δημιουργώντας βουνά αποβλήτων, η ανθρωπότητα υπερβαίνει την ικανότητα του πλανήτη να παράγει τροφή, ενέργεια και πολλές άλλες οικολογικές υπηρεσίες που είναι ουσιώδεις για τη ζωή.

Ο κύριος στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης είναι η μεγιστοποίηση της ανθρώπινης ευημερίας.

Το 1987, η παγκόσμια Επιτροπή για το περιβάλλον και την ανάπτυξη (η Επιτροπή Brundtland) διατύπωσε τον ορισμό της βιώσιμης ανάπτυξης:

... ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να συμβιβάζει τις δυνατότητες των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες. (WCED 1987, σελ. 8)

Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης προέκυψε από τη διαδεδομένη ανησυχία για τις τρέχουσες και μελλοντικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις της οικονομικής ανάπτυξης.

Η πρώτη προσέγγιση πάνω στο θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης έγινε κατά τη διεξαγωγή της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με το περιβάλλον και την ανάπτυξη που διοργανώθηκε στο Ρίο de Janeiro το 1992 που αναφέρεται ως «Συνάντηση κορυφής για την προστασία της γης του Ρίο».

Η συμφωνία Ατζέντα 21 παρείχε οδηγίες σχετικά με το ευρύ πεδίο των ζητημάτων πολιτικής που περιβάλλουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτή η συμφωνία ταξινομεί τις δραστηριότητες της βιώσιμης ανάπτυξης σε έξι ευρέα θέματα:

• ποιότητα της ζωής

• αποδοτική χρήση των φυσικών πόρων

• διαχείριση της συγκέντρωσης του ανθρώπινου πληθυσμού

• προστασία του κοινού πλούτου

• διαχείριση των αποβλήτων και

• βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη (Παγκόσμια Τράπεζα 1997a).

Βασικοί Στόχοι της Βιώσιμης Ανάπτυξης

• ενισχύει τη μεμονωμένη και συλλογική ευημερία και ευζωία ακολουθώντας μια πορεία οικονομικής ανάπτυξης που προστατεύει την ευημερία των μελλοντικών γενεών.

• επιτρέπει τη δικαιοσύνη μέσα, και μεταξύ των γενεών και

• προστατεύει τη βιοποικιλότητα και διατηρεί ανέπαφο το οικοσύστημα.

Ενώ η έννοια της βιωσιμότητας βασίζεται ιδιαίτερα στην επιστήμη και στη διαχείριση των φυσικών πόρων, η Βιώσιμη Ανάπτυξη έχει εφαρμογές στις ευρύτερες ανησυχίες για την ευημερία και τη δικαιοσύνη.

• οικονομική

• περιβαλλοντική

• κοινωνική

Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες, όπως εκείνες που συνδέονται με τη διαχείριση των πόρων, αποτελούν σημαντικά ζητήματα για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Ενώ όμως η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος είναι μια ανησυχία των κυβερνήσεων εδώ και κάποιο καιρό, τα σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα παραμένουν άλυτα. Όπως:

• Απώλεια βιότοπων και μείωση της βιοποικιλότητας
• Υποβάθμιση των εδαφών
• Υποβάθμιση της ατμοσφαιρικής ποιότητας
• Αλλαγή κλίματος
• Υποβάθμιση των υπόγειων υδάτων
• Μείωση των ανανεώσιμων πόρων όπως τα παλαιά δάση και οι πληθυσμοί των ψαριών
• Υποβάθμιση των θαλασσίων οικοσυστημάτων (SEAC 1996).

Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες είναι μια ουσιαστική πτυχή της Βιώσιμης Ανάπτυξης, αλλά δεν είναι η μόνη. Η βιώσιμη ανάπτυξη είναι συνδεδεμένη με διάφορα άλλα ζητήματα, που απεικονίζουν τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τριών συστατικών της βιωσιμότητας. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει προσδιορίσει κεντρικές προκλήσεις της βιωσιμότητας σε διεθνές επίπεδο που καλύπτουν οικονομικές, κοινωνικές πτυχές όπως:

• μείωση της φτώχειας

• διπλασιασμός της παραγωγής τροφίμων

Διάσκεψη κορυφής του Γιοχάνεσμπουργκ 2002

Περιληπτικά στη διακήρυξη για την Βιώσιμη Ανάπτυξη όπως αποφασίστηκε και υπογράφηκε από τα μέλη που συμμετείχαν, στο Earth Summit του 2002, προέκυψαν περιληπτικά τα ακόλουθα

• αποδέσμευση της οικονομικής ανάπτυξης από τη υπερχρήση πόρων

• προώθηση περισσότερων βιώσιμων σχεδίων για την παραγωγή και την κατανάλωση.

Πιο συγκεκριμένα περιορισμός στις εκπομπές για την παραγωγή στη βιομηχανία, παραγωγή περισσότερης χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενθάρρυνση βιώσιμων τρόπων μεταφορών και συμπεριφορών, και μείωση της πίεσης της βιομηχανοποιημένης γεωργίας στην ποιότητα των υπόγειων νερών και των εδαφών.

Η επιτροπή για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών ιδρύθηκε το 1992 για να εφαρμόσει τη συμφωνία της Ατζέντα 21 στο Ρίο. Οι επιτροπές συνεδριάζουν κάθε χρόνο, ως μέρος του διετή κύκλου που επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα ζητήματα.

Ο κύκλος για το 2008/2009 εστιάζει:

• στην Αφρική
• τη γεωργία
• την περιφερειακή ανάπτυξη
• το έδαφος
• τη ξηρασία
• την ερήμωση

Η Αφρική συμπεριλαμβάνεται ως θεματική ενότητα της Commission of SD λόγω της ιδιαίτερης σχέσης που έχει με τη γεωργία, την αγροτική ανάπτυξη, το έδαφος, την ξηρασία και την ερήμωση που είναι γνώριμα στις αφρικανικές οικονομίες.

Οι περισσότερες αφρικανικές οικονομίες συνεχίζουν να στηρίζονται στην αγροτική παραγωγή. Επομένως, οποιαδήποτε προσπάθεια να ξεριζωθεί η ένδεια θα απαιτήσει την αυξανόμενη γεωργική παραγωγή και τη αγροτική ανάπτυξη.

Το κεφάλαιο 14 της Ατζέντα 21 προσδιορίζει τις περιοχές προγράμματος για να προωθήσει τους στόχους της Βιώσιμης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης όπως:

• πρωτοβουλίες εκπαίδευσης,
• οικονομικά κίνητρα,
• τεχνολογική ανάπτυξη,
• διαχείριση των πόρων και
• προστασία του περιβάλλοντος

για να προωθήσει τους βιώσιμους στόχους γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης (SARD)

Με στόχο:

• Να ενισχύσουν την ασφάλειας τροφίμων
• Να ικανοποιήσουν την αυξανόμενη ζήτηση για τα τρόφιμα
• Να αυξήσουν την παραγωγή του εδάφους
• Να εμπλουτίσουν το έδαφος που είναι ακατάλληλο για την παραγωγή τροφίμων

Οι σημαντικότερες αιτίες της υποβάθμισης εδάφους είναι:

• ακατάλληλη χρήση γης (κυρίως μη αποδεκτές γεωργικές πρακτικές)
και
• αποδάσωση

που οδηγούν τελικά σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας του εδάφους.

Οποιαδήποτε προσπάθεια για να βελτιωθεί η διαχείριση των πόρων και η προστασία του περιβάλλοντος στη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη επομένως πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρά μέτρα για τη διαχείριση τους εδάφους

Συνδέοντας την προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομική ανάπτυξη, οι κυβερνήσεις είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν τους πόρους του εδάφους κατά τρόπο αποδοτικότερο, προωθώντας τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης.